Green Melk
Green Melk@
Green Melk

خیارات غبن به زبان ساده

‏50 ‏1399/06/18

 

خیارات غبن

خیار غبن واژه‌ای عربی به معنای اختیار داشتن است که قانون‌گذار می‌تواند در معاملات ملکی برای جلوگیری از متضرر شدن یکی از طرفین معامله از این خیارات استفاده کند. در هنگام عقد قرارداد و امضای یک مبایعه‌نامه طرفین معامله به همه‌ی بندهای آن توجه نمی‌کنند و بدون خواندن مفاد بندهای درج‌شده در قرارداد، آن را امضا می‌کنند.

 درصورتی‌که اگر در زمان امضای قرارداد به‌طور کامل بندهای آن مطالعه شود، تا حدود زیادی از ضرر و زیان فسخ معامله جلوگیری خواهد شد. و در صورت بروز هرگونه مشکل مابین طرفین، طبق استناد به این بندها، حقوق شخص متضرر بازگردانده خواهد شد.

 با توجه به اینکه برخی افراد برای معامله خود از سندهای عادی و برخی نیز از سندهای رسمی استفاده می‌کنند، باید گفت که در دو صورت می‌توان برای جلوگیری از ضرر و زیان یکی از طرفین معامله از خیارات غبن استفاده کرد. تفاوتی نمی‌کند که سند رسمی باشد و یا قولنامه‌ای و عادی.

بهتر است برای اطمینان بیشتر هنگام معامله یک ملک مراحل تنظیم سند و قرارداد را در دفاتر اسناد رسمی تنظیم کنید تا در صورت بروز هرگونه مشکل مابین طرفین، زودتر بتوان از طریق قانون به نتیجه رسید.

البته این بدان معنا نیست که سندهای عادی فاقد اعتبارند. اما برای محکم‌کاری پیشنهاد می‌کنیم که معاملات خود را به‌صورت رسمی انجام دهید. نکته دیگر اینکه در معاملات حتماً تمامی بندهای قرارداد را مطالعه و سپس آن را امضا نمایید. چراکه زمانی که شما یک قرارداد را امضا می‌کنید به مفهوم آن است که تمامی بندها و مفاد درج‌شده در آن را پذیرفته‌اید.

مفهوم دقیق خیار غبن چیست؟

خیار غبن در لغت به معنای زیان رساندن و یا فریب دادن و گول زدن یکی از طرفین معامله است که از مشکلات حقوقی مبایعه‌نامه‌ها به شمار می‌رود. خیار غبن «اسقاط خیارات، ولو خیار غبن فاحش»، یکی از بندهایی است که مدافع حقوق شما در برابر ضرر و زیانی که ممکن است در طی یک قرارداد متحمل شوید، خواهد بود.

برای اینکه بهتر متوجه شوید به معنای عبارت عربی «اسقاط خیارات، و لو خیار غبن» توجه کنید. خیار به معنای، بر هم زدن و یا فسخ و غبن نیز به معنای ضرر و زیان در معامله است. اسقاط کافه نیز به معنای ساقط شدن تمام و کل موارد است یعنی اینکه شما پس از امضای قرارداد امکان برگشت از آن را نخواهید داشت پس بهتر است قبل از امضای قرارداد تمامی مفاد مندرج در آن را مطالعه نمایید.

 طبق این مفاد اختلاف قیمت و عدم تعادل هنگام معامله غبن گفته می‌شود و غبن فاحش نیز همان ضرر و زیان بسیار زیاد است. با توجه به تعاریف بالا می‌توان گفت که امضای قراردادی که شامل عبارت «اسقاط کافه خیارات، و لو خیار غبن فاحش» باشد، تمامی اختیارات برای برهم زدن معامله توسط هر یک از طرفین سلب خواهد شد حتی اگر ضرر و زیان بسیاری را به دنبال داشته باشد.

در زمینه‌ی املاک و مستغلات در چنین مواقعی اگر شخصی ملکی را ارزان‌تر از قیمت واقعی فروخته باشد و به مفاد قرارداد توجه نشود و عبارت «اسقاط کافه خیارات، و لو خیار غبن فاحش» در قرارداد درج‌شده باشد، شامل شرایط خیار غبن نخواهد شد، و امکان فسخ معامله برای شخصی که خانه را ارزان‌تر فروخته وجود نخواهد داشت. و بالعکس زمانی که این عبارت در مفاد قرارداد درج نشده باشد، امکان فسخ معامله برای شخص فراهم می‌شود و شخص می‌تواند از شرایط خیار غبن استفاده کند.

انواع خیارات غبن

همان‌طور که اشاره کردیم، غبن در لغت به معنای ضرر و زیان رساندن و یا فریب دادن و گول زدن طرف دوم معامله است. در اصطلاحات حقوقی نیز غبن به معنای عدم تعادل و اختلاف زیاد ارزش و قیمت مورد معامله‌شده باقیمت واقعی آن است که سبب ضرر و زیان یکی از طرفین معامله می‌شود.

ازنظر حقوقی، غبن یک مفهوم کلی دارد، اما می‌توان آن را به دو نوع غبن جزئی و غبن فاحش تقسیم‌بندی کرد. نوع اول برای مالی تعریف می‌شود که ارزش چندانی ندارد، اما بر اساس قانون مدنی درصورتی‌که ارزش مال مورد معامله بیش از 50 درصد ارزش واقعی آن باشد و صاحب‌مال مدعی فاحش بودن غبن باشد، ازنظر قانون فاحش بودن غبن موردبررسی و قضاوت قرار خواهد گرفت.

درهرصورت باید شرایط و مفاد قرارداد در نظر گرفته شود. چراکه خیار غبن طبق آنچه گفتیم شرایط خاصی دارد و محدود به یکی از طرفین قرارداد نمی‌شود و هر دو طرف معامله می‌توانند از آن استفاده کنند. خیار غبن از اختیاراتی است که هم برای فروشنده و خریدار شرایط و اختیاراتی را به‌صورت یکسان در نظر گرفته است.

 طبق ماده 419 قانون مدنی شرایط معامله در تعیین میزان غبن تأثیر زیادی داشته و شخص متضرر چه فروشنده و چه خریدار، باید پس از تعیین ضرر و زیان طبق عرف و قانون، در یک‌زمان مقرر نسبت به شرایط قانونی خیار غبن اقدام نماید.

انواع خیاراتی که در قانون مدنی ذکرشده‌اند عبارتند از:

خیار مجلس

خیار مجلس به معنای آن است که تا زمانی که طرفین معامله در مجلس تنظیم و امضای قرارداد حضور دارند، امکان فسخ قرارداد برای آن‌ها امکان‌پذیر خواهد بود.

خیار حیوان

خیار حیوان که مربوط به دادوستد حیوانات است که این امکان را برای طرفین معامله فراهم کرده تا بتوانند ظرف مدت سه روز قرارداد خود را فسخ کنند

خیار شرط

طبق این خیار یک شرط برای فسخ معامله از طرف هر یک از طرفین در نظر گرفته‌شده که طبق آن می‌توان معامله را فسخ کرد.

خیار تأخیر ثمن

طبق این خیار در صورت عدم پرداخت وجه مورد معامله، طرف دوم این اختیار را داردکه ظرف مدت سه روز معامله را فسخ کند.

خیار رؤیت، تخلف و صف

این خیار شامل کسانی می‌شود که مالی را طبق اطلاعات شنیده‌شده، ندیده خریده و پس از امضای قرارداد و دریافت آن متوجه می‌شود که مال موجود مطابق شرایط و اطلاعات شنیده‌شده‌ی او نیست.

خیار عیب

این خیار بیشتر شامل معاملات ملکی می‌شود، و اختیار فسخ را در صورت مشاهده هرگونه عیب و ایرادی در مورد معامله به طرفین می‌دهد.

خیار تدلیس

این خیار امکان فسخ معامله را برای شخص فریب‌خورده فراهم می‌کند.

خیار تبعض صفقه

خیار تبعض صفقه برای شخصی امکان‌پذیر خواهد بود که از بخشی از مال خریداری‌شده آگاهی و از بخشی نیز آگاهی نداشته باشد. شخص می‌تواند چنانچه از بخش مالی که آگاهی نداشته عیب و ایرادی را مشاهده کرد، از خیار تبعض صفقه استفاده کند.

خیار تخلف

شرط خیار تخلف شرط زمانی اجرایی خواهد شد که یکی از طرفین به شروط ذکرشده در قرارداد عمل نکنند.

شرایط خیار غبن و سقوط آن

طبق ماده 420 قانون مدنی، خیار غبن یک خیاری است که باید طبق شرایطی که برای آن در نظر گرفته‌شده، ظرف مدت تعیین‌شده اجرایی گردد. درصورتی‌که مغبون در مدت تعیین‌شده اقدام به اعمال خیار غبن نکند، موجب سقوط آن و با توجه به شرایط جدید تعیین می‌شود.

چنانچه مغبون از شرایط معامله و قیمت مورد معامله اطلاع کامل داشته باشد، شامل شرایط خیار غبن نخواهد شد. طبق قانون درصورتی‌که شرایط غبن توسط قانون اعمال شود و شخص متضرر با گرفتن مبلغی راضی شود، خیار غبن ساقط خواهد شد.

واضح است که اگر مغبون قبل از معامله از شرایط غبن اطلاع داشته باشد و پس از معامله ادعای غبن داشته باشد، ادعای او قابل‌پذیرش نخواهد بود.

چکیده

خیار غبن واژه‌ای عربی به معنای اختیار داشتن است که قانون‌گذار می‌تواند در معاملات ملکی برای جلوگیری از متضرر شدن یکی از طرفین معامله از این خیارات استفاده کند. خیار غبن در لغت به معنای زیان رساندن و یا فریب دادن و گول زدن یکی از طرفین معامله است که از مشکلات حقوقی مبایعه‌نامه‌ها به شمار می‌رود. خیار غبن «اسقاط خیارات، ولو خیار غبن فاحش»، یکی از بندهایی است که مدافع حقوق شما در برابر ضرر و زیانی که ممکن است در طی یک قرارداد متحمل شوید، خواهد بود.

 در این مقاله شرایط و انواع خیار غبن را ذکر کردیم. برای اینکه بهتر این شرایط را درک کنید بهتر است هنگام معاملات خود تمامی مفاد و بندهای قرارداد را به‌صورت کامل مطالعه نمایید.

هیچ نظری برای این بلاگ ثبت نشده!

اولین نظر را شما ثبت کنید.
شما هم می‌توانید در مورد این مقاله نظر بدهید.

برای ثبت نظر، لازم است ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید.

ورود / ثبت نام

لطفا پیش از ارسال نظر، خلاصه قوانین زیر را مطالعه کنید:

- فارسی بنویسید و از کیبورد فارسی استفاده کنید. بهتر است از فضای خالی (Space) بیش‌از‌حدِ معمول، شکلک یا ایموجی استفاده نکنید و از کشیدن حروف یا کلمات با صفحه‌کلید بپرهیزید.

- نظر شما قبل از نمایش در وبلاگ توسط تیم محتواگذاری بررسی شده و پس از تایید در بخش نظرات وبلاگ نمایش داده می شود.

به کاربران و سایر اشخاص احترام بگذارید. پیام‌هایی که شامل محتوای توهین‌آمیز و کلمات نامناسب باشند، حذف می‌شوند.

- از ارسال لینک‌های سایت‌های دیگر و ارایه‌ی اطلاعات شخصی خودتان مثل شماره تماس، ایمیل و آی‌دی شبکه‌های اجتماعی پرهیز کنید.

با توجه به ساختار بخش نظرات، از پرسیدن سوال یا درخواست راهنمایی در این بخش خودداری کرده و سوالات خود را در بخش «پرسش و پاسخ» مطرح کنید.

- هرگونه نقد و نظر در خصوص سایت، خدمات و درخواست ها را با ایمیل info@greenmelk.com یا با شماره‌ی 34108 - 031 در میان بگذارید و از نوشتن آن‌ها در بخش نظرات خودداری کنید.