Green Melk
Green Melk@
Green Melk

حق کسب و پیشه چیست؟

‏14 ‏1399/08/07

حق کسب و پیشه مبلغی است که مالک در ازای تخلیه و یا انتقال  ملک استیجاری موظف است طبق توافق طرفین به مستأجر پرداخت نماید. به‌عبارت‌دیگر حق کسب و پیشه همان شهرت تجاری و قدرت جذب مشتری توسط مستأجر یک ملک تجاری است، که می‌تواند در طول کسب‌وکار خود و هنگام تخلیه و تحویل ملک به مالک از وی مطالبه کند.

 

حق کسبه و پیشه

طبق قانون روابط مستأجر و موجر که در سال 1356 به تصویب رسید، یک حق مستقل به نام حق کسب و پیشه برای مستأجر در نظر گرفته‌شده که می‌بایست طبق شرایط، موقعیت و میزان قدرت جذب مستأجر برای یک ملک تجاری، هنگام پایان قرارداد و انتقال ملک از طرف مالک پرداخت شود.

ماهیت حق کسب و پیشه

به‌طور واضح‌تر می‌توان گفت چنانچه یک مستأجر ملک تجاری پس از سال‌ها فعالیت، تبلیغات و کسب‌وکار بتواند مکان تجاری مورد استیجاری خود را به‌واسطه‌ی کسب‌وکاری که در آن به راه انداخته، به شهرت برساند، طبق قانون در زمان تخلیه ملک استیجاری می‌تواند مستلزم دریافت مبلغی به‌عنوان حق کسب و پیشه باشد.

به‌طور مثال اگر مستأجری یک ملک تجاری خالی و بدون فعالیت را اجاره و طی چندین سال تجارت خاصی را در آن برقرار نماید و آن را به یک فروشگاه یا برند معتبر تبدیل نماید، می‌تواند در زمان تخلیه ملک مبلغی را به‌عنوان حق کسب از مالک مطالبه کند. در چنین مواردی طبق موقعیت و ارزش‌افزوده‌ای که به آن ملک اضافه‌شده مبلغ حق کسب و پیشه تعیین می‌شود.

باید به این نکته هم توجه کرد، که صرفاً اجاره یک ملک تجاری و یا مغازه مشمول حق کسب و پیشه نخواهد شد، همان‌طور که اشاره کردیم یکی از شرایط دریافت حق کسب و پیشه تلاش، تبلیغات و به شهرت رساندن ملک استیجاری توسط مستأجر به‌واسطه تجارتی است که در آن انجام داده است. ناگفته نماند که حق کسب و پیشه مقدار مشخصی ندارد.

چگونه می‌توان حق کسب و پیشه را مطالبه نمود؟

طبق قوانین موجود در حوزه املاک، چنانچه مستأجری در ملک تجاری مورد اجاره که در سند اجاره آن قیدشده که حق واگذاری به غیر را نداشته، کسب‌وکاری و تجارتی را، راه بیاندازد و طی چندین سال آن را به شهرت و معروفیت برساند، می‌تواند در زمان تحویل و تخلیه ملک مبلغی را به‌عنوان حق کسب و پیشه از مالک مطالبه نماید.

 ولی چنانچه در هنگام قرارداد اجاره در سند حق واگذاری درج شود و مستأجر ملک مورد اجاره خود را به دیگری واگذار نماید، می‌تواند در زمان تحویل و تخلیه ملک از مستأجر خود (دوم) که ملک را از او اجاره کرده مبلغی را به‌عنوان حق کسب و پیشه دریافت نماید. در چنین مواردی مالک از پرداخت حق کسب و پیشه‌ی تجارت معاف خواهد شد.

اگرچه مطالبه حق کسب و پیشه در سال 1356 به یک قانون در حوزه املاک تبدیل شد، اما به دلایل و اشکالات شرعی که به این قانون وارد شد، در سال 1376، این قانون جای خود را به سرقفلی داد و حق سرقفلی جایگزین حق کسب و پیشه‌ی تجارت شد. طبق قانون قراردادهای قبل از 76 شامل حق کسب و پیشه می‌شوند درحالی‌که قراردادهای بسته‌شده مابین مستأجر و موجر پس‌از این تاریخ مشمول حق سرقفلی خواهند شد.

نحوه ایجاد حق کسب و پیشه

حق کسب و پیشه و تجارت حقی است که به‌واسطه اجاره یک ملک استیجاری توسط مستأجر به دلیل کسب شهرت و معروفیت یک ملک تجاری از مالک مطالبه می‌شود. مبلغ این حق که حاصل سال‌ها تلاش و فعالیت مستأجر است توسط کارشناس و طبق موقعیت و فعالیت انجام‌شده در ملک تعیین می‌شود.

تفاوت حق کسب و پیشه و سرقفلی

همان‌طور که اشاره کردیم حق سرقفلی در سال‌های اخیر (1376) جایگزین حق کسب و پیشه شده است. سرقفلی یک نرخ ثابت و یا متعارف دارد. بدین‌صورت که در ابتدای قرارداد اجاره مالک مبلغی مشخصی را به‌عنوان سرقفلی تحت عنوان واگذاری مکان تجاری از مستأجر دریافت می‌کند. در مقابل مستأجر نیز در زمان واگذاری ملک به مستأجر دیگری و یا مالک این مبلغ را به نرخ روز از مالک مطالبه کند. با این تفاوت که حق کسب و پیشه در پایان قرارداد بوده و مبلغ دقیق آن نیز مشخص نیست.  

با توجه به اینکه مبلغ سرقفلی مشخص و به‌روز است، پس مطالبه آن از طریق مراجع قانونی نیز امکان‌پذیر خواهد بود. درصورتی‌که حق کسب و پیشه از این امتیاز برخوردار نبوده و مبلغ معینی هم برای آن در نظر گرفته نشده است.

تفاوت سوم حق سرقفلی و حق کسب و پیشه نیز این است که امکان واگذاری حق کسب و پیشه به دیگران نیست و این حق صرفاً برای همان مستأجر قابل وصول و مطالبه خواهد بود. اما حق سرقفلی قابل‌انتقال به غیراست.

اسقاط حق کسب و پیشه و تجارت

حق کسب و پیشه قابل‌انتقال به دیگری نیست مگر در مواردی که انتقال سند رسمی انجام شود. اما چنانچه قرارداد اجاره پس از سال 76 تنظیم‌شده باشد، مستأجر برای انتقال سرقفلی نیازی به سند رسمی نخواهد داشت. این انتقال تنها با یک سند عادی و شهادت دو نفر امکان‌پذیر خواهد بود.

اسقاط حق کسب و پیشه در چه صورتی اتفاق خواهد افتاد؟

  1. تغییر شغل

چنانچه در زمان تنظیم قرارداد اجاره، شغل مشخصی در سند اجاره و سرقفلی ذکرشده باشد و مستأجر بدون اطلاع و اجازه مالک اقدام به تغییر شغل قبلی خود نماید، حق سرقفلی از بین رفته و امکان اسقاط آن برای مالک به وجود خواهد آمد.

  1. انتقال به غیر

چنانچه مستأجر بدون توجه به این مطلب که در سند اجاره و سرقفلی حق انتقال به غیر برای او در نظر گرفته نشده، سرقفلی را به غیر منتقل کند، مالک می‌تواند با پرداخت مبلغی معادل نصف سرقفلی تعیین‌شده ملک خود را پس بگیرد و شرایط اسقاط سرقفلی فراهم می‌شود.

  1. عدم پرداخت اجاره‌بها

اگر مستأجر (صاحب سرقفلی) در مدت تعیین‌شده (10 روز از هرماه) نسبت به پرداخت اجاره‌بهای خود تعلل کند، حق سرقفلی وی اسقاط خواهد شد. درصورتی‌که این موضوع تا سه بار تکرار شود مالک می‌تواند نسبت به مطالبه اجاره‌بها و اسقاط حق سرقفلی و تخلیه ملک از طریق مراجع قانونی اقدام نماید.

  1. تعدی و تفریط

یکی دیگر از مواردی که سبب اسقاط و سلب حق سرقفلی ملک خواهد شد، تعدی و تفریط و عدم اجرای تعهدات از طرف مستأجر است. در چنین شرایطی نیز مالک می‌تواند درخواست تخلیه و اسقاط سرقفلی نماید.

چکیده

حق کسب و پیشه و تجارت از مواردی است که در حوزه اجاره املاک تجاری کاربرد دارد. حقی که در سال 1356 به‌عنوان یک قانون تصویب شد، اما در سال‌های اخیر به دلایلی ازجمله غیر مشروع بودن نادیده گرفته شد تا اینکه در سال 1376 حق سرقفلی جایگزین آن شد. تفاوت بارز این دو قانون این است که حق سرقفلی مبلغ مشخص و معینی دارد در صورتی مبلغ که حق کسب و پیشه و تجارت مشخص نیست.

هیچ نظری برای این بلاگ ثبت نشده!

اولین نظر را شما ثبت کنید.
شما هم می‌توانید در مورد این مقاله نظر بدهید.

برای ثبت نظر، لازم است ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید.

ورود / ثبت نام

لطفا پیش از ارسال نظر، خلاصه قوانین زیر را مطالعه کنید:

- فارسی بنویسید و از کیبورد فارسی استفاده کنید. بهتر است از فضای خالی (Space) بیش‌از‌حدِ معمول، شکلک یا ایموجی استفاده نکنید و از کشیدن حروف یا کلمات با صفحه‌کلید بپرهیزید.

- نظر شما قبل از نمایش در وبلاگ توسط تیم محتواگذاری بررسی شده و پس از تایید در بخش نظرات وبلاگ نمایش داده می شود.

به کاربران و سایر اشخاص احترام بگذارید. پیام‌هایی که شامل محتوای توهین‌آمیز و کلمات نامناسب باشند، حذف می‌شوند.

- از ارسال لینک‌های سایت‌های دیگر و ارایه‌ی اطلاعات شخصی خودتان مثل شماره تماس، ایمیل و آی‌دی شبکه‌های اجتماعی پرهیز کنید.

با توجه به ساختار بخش نظرات، از پرسیدن سوال یا درخواست راهنمایی در این بخش خودداری کرده و سوالات خود را در بخش «پرسش و پاسخ» مطرح کنید.

- هرگونه نقد و نظر در خصوص سایت، خدمات و درخواست ها را با ایمیل info@greenmelk.com یا با شماره‌ی 34108 - 031 در میان بگذارید و از نوشتن آن‌ها در بخش نظرات خودداری کنید.

×

هر گونه مشکل و سوالی دارید ، تیم ما آماده پاسخگویی می‌باشد


1